Opalenizna bywa odbierana jako oznaka zdrowia, choć jest reakcją obronną skóry na uszkodzenie jej komórek. Po miesiącach ekspozycji na słońce część znamion ciemnieje lub zmienia kształt, a niektóre pojawiają się po raz pierwszy. Dlatego badanie znamion po wakacjach wypada w momencie, w którym różnica między stanem skóry sprzed lata a jej obrazem jesienią jest najlepiej widoczna.
Sprawdź stan skóry po sezonie letnim w Centrum Medycznym Zdrowie w Kielcach.
Jak promieniowanie UV wpływa na skórę i dlaczego jesień sprzyja kontroli znamion?
Promieniowanie ultrafioletowe uszkadza materiał genetyczny komórek skóry, w tym melanocytów wytwarzających barwnik. Większość uszkodzeń organizm naprawia, ale część błędów utrwala się i sumuje przez całe życie. Opalenizna oraz oparzenie słoneczne są widocznym efektem tego procesu.
Po sezonie letnim skóra ma za sobą największą w roku dawkę promieniowania, a znamiona bywają wtedy ciemniejsze i większe. W efekcie profilaktyka czerniaka i badanie skóry wykonane jesienią obejmują zmiany, które przez lato faktycznie ewoluowały.
Czym jest czerniak i co daje wykrycie zmiany na wczesnym etapie?
Czerniak to nowotwór złośliwy wywodzący się z komórek barwnikowych. Może rozwinąć się w obrębie istniejącego znamienia albo w miejscu wcześniej niezmienionym, także tam, gdzie skóra rzadko bywa odsłaniana. O dalszym postępowaniu decyduje głębokość naciekania, czyli to, jak daleko w głąb skóry sięga zmiana w chwili rozpoznania.
Zmiany rozpoznane wcześnie, przy płytkim nacieku, usuwa się zabiegiem o niewielkim zakresie, a rokowanie jest wtedy znacznie lepsze. O przebiegu leczenia decyduje więc czas między zauważeniem zmiany a wizytą u lekarza.
Jak rozpoznać czerniaka i po czym poznać niepokojące znamię?
Do samoobserwacji między wizytami służy zasada ABCDE, która porządkuje ocenę znamion według pięciu cech:
- A, asymetria: obie połowy zmiany różnią się kształtem.
- B, brzegi: granice są nierówne, poszarpane lub rozmyte.
- C, kolor: w jednej zmianie widać kilka odcieni brązu i czerni albo obszary odbarwione.
- D, średnica: zmiana przekracza 6 mm lub systematycznie się powiększa.
- E, ewolucja: wygląd znamienia zmienia się w ciągu tygodni lub miesięcy.
Konsultacji bez czekania na planową kontrolę wymagają: krwawienie, sączenie, owrzodzenie, świąd, szybki wzrost zmiany i zmiana zabarwienia. Podobnie traktuje się ciemny pas w obrębie paznokcia oraz znamię wyraźnie różniące się od pozostałych na ciele.
Zmiana, która wygląda inaczej niż wcześniej, wymaga oceny lekarza.
Na czym polega dermatoskopia i kiedy uzasadnione jest mapowanie całego ciała?
Dermatoskopia polega na oglądaniu zmiany w powiększeniu, co pozwala ocenić struktury pod powierzchnią naskórka: rozkład barwnika i przebieg drobnych naczyń. Badanie jest bezbolesne, nie wymaga przygotowania, a ocena kilku zmian trwa kilkanaście minut. Dermatoskopia w Kielcach wykonywana jest podczas konsultacji dermatologicznej w Centrum Medycznym Zdrowie.
Gdy znamion jest wiele, ocena pojedynczej zmiany przestaje wystarczać. Mapowanie całego ciała w Kielcach obejmuje skan całej powierzchni skóry z dokumentacją fotograficzną, a wykryte zmiany lekarz analizuje wideodermatoskopem. Zdjęcia pozostają zarchiwizowane, co pozwala porównać to samo znamię po miesiącach lub latach.
Kto powinien kontrolować pieprzyki częściej i o jakich miejscach pacjenci zapominają?
Ryzyko rośnie u osób o jasnej karnacji, z licznymi znamionami, po oparzeniach słonecznych w dzieciństwie, z czerniakiem w rodzinie, korzystających z solarium oraz pracujących na otwartym powietrzu. W tych grupach kontrola pieprzyków u dermatologa w Kielcach raz w roku jest uzasadniona niezależnie od wyglądu skóry.
Samokontrola przed lustrem obejmuje tylko część ciała. Poza obserwacją pozostają zwykle plecy, kark, skóra głowy, podeszwy stóp, przestrzenie międzypalcowe i okolica paznokci, dlatego przegląd u lekarza obejmuje także te obszary.
Co dzieje się po wykryciu zmiany budzącej wątpliwości?
Znamię ocenione jako podejrzane usuwa się chirurgicznie w całości, z marginesem zdrowej skóry, w znieczuleniu miejscowym. Materiał trafia do badania histopatologicznego, które rozstrzyga o charakterze zmiany i wyznacza dalsze postępowanie. Zabieg z badaniem histopatologicznym wykonywany jest w Centrum Medycznym Zdrowie.
Samodzielne usuwanie znamion i wypalanie ich preparatami bez recepty pozbawia możliwości wykonania badania mikroskopowego, czyli informacji, na podstawie której planuje się leczenie.
Jak ograniczyć ryzyko przed kolejnym sezonem i jakich błędów unikać?
Ochrona przed promieniowaniem opiera się na kilku działaniach stosowanych równolegle: filtrach SPF 30 lub 50 nakładanych ponownie co dwie godziny, odzieży z długim rękawem, nakryciu głowy i ograniczeniu ekspozycji między godziną 11 a 16. Solarium stanowi odrębny czynnik ryzyka, ponieważ urządzenia emitujące UV zaklasyfikowano jako rakotwórcze.
Najczęstsze błędy dotyczą jednak nie ochrony, lecz obserwacji. Ocena znamienia na podstawie zdjęcia z telefonu pomija struktury widoczne dopiero w dermatoskopie, a odkładanie wizyty do pojawienia się bólu przesuwa rozpoznanie na późniejszy etap. Czerniak długo nie daje dolegliwości, więc brak objawów nie uzasadnia odroczenia kontroli.
Podsumowanie
Kontrola skóry po sezonie letnim porządkuje obserwację zmian, które przez lato mogły zmienić wygląd lub pojawić się po raz pierwszy. Zasada ABCDE pozwala wychwycić różnicę między wizytami, natomiast rozstrzyga ocena lekarza z użyciem dermatoskopu, a przy licznych znamionach przegląd całej skóry z dokumentacją fotograficzną. Wczesne rozpoznanie oznacza mniejszy zakres zabiegu i lepsze rokowanie, co czyni z jesiennej kontroli element profilaktyki czerniaka, a nie reakcję na objaw.
Umów dermatoskopię lub mapowanie całego ciała w Kielcach w Centrum Medycznym Zdrowie: rejestracja telefoniczna 41 201 01 01.
Artykuł sponsorowany
